3PL ve Fulfillment Kararı: Depoyu Dış Kaynağa Vermenin Matematiği
Depo kirası siparişiniz düşünce azalmıyor. 3PL'ye geçmek mi, içeride büyümek mi? Sipariş başı maliyet, kırılma noktası ve sözleşmede pazarlık edilecek maddeler.
Deponuzun kirası, siparişleriniz düştüğünde azalmaz. Kasımda 6.000 sipariş gönderen bir marka, ocakta 900 siparişe indiğinde aynı kirayı, aynı bordroyu ve aynı raf sistemini taşımaya devam eder. Fulfillment tartışmasının özü tam olarak budur: sabit maliyeti değişken maliyete çevirip çevirmeme kararı.
Türkiye'de artık ciddi bir 3PL (üçüncü parti lojistik) ekosistemi var — Oplog gibi bağımsız fulfillment şirketleri, Hepsilojistik ve pazaryerlerinin kendi depolama programları, bir de bölgesel butik operatörler. Ama depoyu devredip rahatlayan markaların yanında, dördüncü ayda stoğunu kamyona yükleyip geri alanlar da var. Fark neredeyse her zaman aynı yerde: karar duyguyla mı, tabloyla mı verilmiş?
Önce kendi sipariş başı maliyetinizi hesaplayın
Çoğu işletme sahibi 3PL teklifini aldığında "sipariş başı 32 TL mi? Çok pahalı" diyor. Oysa karşılaştırdığı şey yok; çünkü kendi maliyetini bilmiyor. İçeride yaptığınız fulfillment'ın gerçek maliyeti şu kalemlerin toplamıdır:
| Kalem | Aylık 2.000 siparişlik örnek |
|---|---|
| Depo kirası + aidat + enerji (250 m²) | 60.000 TL |
| 3 depo personeli (işverene toplam maliyet) | 95.000 TL |
| Raf, forklift/transpalet, barkod donanımı amortismanı | 6.000 TL |
| WMS/stok yazılımı, barkod yazıcı sarfları | 4.000 TL |
| Toplam sabit maliyet | 165.000 TL |
| Sipariş başı | 82,5 TL |
Bu tabloya koli, dolgu, bant ve kargo ücretini eklemiyoruz — onlar her iki senaryoda da var. Kritik nokta şu: bu 165.000 TL, 900 sipariş gönderdiğiniz ayda sipariş başı 183 TL'ye çıkar. Yani içeride yapılan fulfillment, düşük sezonda sessizce marjınızı yer.
3PL teklifini doğru okumak: tek fiyat yoktur
3PL fiyatlandırması hiçbir zaman tek satır değildir. Teklifi aldığınızda şu kalemlerin hepsinin yazılı olduğundan emin olun. 2026 başı itibarıyla piyasada gördüğümüz tipik aralıklar:
- Mal kabul (inbound): koli başına 15–40 TL, karışık koli ve barkodsuz ürünlerde kalem başına ek ücret
- Depolama: desi veya raf gözü başına ayda 12–25 TL; palet bazlı çalışanlarda 250–450 TL/palet
- Toplama + paketleme (pick & pack): tek kalemli siparişte 18–35 TL, ilave her kalem için 3–6 TL
- Paketleme malzemesi: ya maliyetine yansıtılır ya da kendi kolinizi depoya gönderirsiniz
- İade işleme: 15–25 TL; kontrol, yeniden etiketleme ve rafa alma dahil mi, ayrı mı?
- Aylık taahhüt/minimum: 15.000–30.000 TL bandında, küçük markaların en çok yandığı kalem
Bu kalemleri üç hacim senaryosuna oturttuğunuzda tablo netleşir:
| Aylık sipariş | İçeride (sipariş başı) | 3PL (sipariş başı) |
|---|---|---|
| 500 | ~150 TL | ~56 TL (aylık minimum devrede) |
| 2.000 | ~82 TL | ~42 TL |
| 8.000 | ~37 TL | ~34 TL |
Kırılma noktası: ayda 4.000–6.000 sipariş
Türkiye koşullarında ezber şu: ayda 4.000 siparişin altındaysanız 3PL neredeyse her zaman daha ucuzdur. 6.000–8.000 siparişi geçtikten sonra iki model maliyet olarak eşitlenir ve bu noktadan sonra karar artık maliyet değil kontrol kararıdır. Çünkü o hacimde kargo firmalarıyla kendi sözleşmenizi yapabilir, desi fiyatını kendiniz pazarlık edebilirsiniz.
Bir uyarı: 3PL'nin kargo anlaşmasını da hesaba katın. Günde 20 bin koli çıkaran bir fulfillment merkezinin Yurtiçi veya Aras ile aldığı desi fiyatı, sizin tek başınıza alabileceğinizden sık sık 8–15 TL daha düşüktür. Bu fark, pick & pack ücretinin yarısını tek başına kapatabilir.
3PL'nin çalışmadığı durumlar
Her ürün dış kaynağa uygun değil. Şu durumlarda içeride kalmak daha mantıklı:
- El işçiliği gerektiren paketleme: kurdele, el yazısı not, özel hediye kutusu — standart hatta sığmaz, sığdırırsanız kalem başına ek ücret maliyeti patlatır.
- Çok hızlı SKU rotasyonu: haftada 50 yeni ürün açan moda markalarında mal kabul ücreti tek başına kâbusa dönüşür.
- Soğuk zincir, gıda ve kozmetik: operatörün ilgili izinleri ve uygun koşulları var mı, sözleşmeye yazdırın.
- Tek bir pazaryerine bağımlı olmak istemiyorsanız: pazaryeri fulfillment programları teslimat hızı ve satıcı skoru açısından avantajlı, ama stoğunuz o kanalın deposunda olduğunda kendi sitenizden satışı beslemek zorlaşır. Bu, uzun vadede kanal bağımlılığı demektir.
Sözleşmede mutlaka pazarlık edin
Fulfillment sözleşmesi bir SLA belgesidir, kira kontratı değil. Şu altı maddeyi yazılı almadan imzalamayın:
- Kesim saati (cut-off): Saat 16.00'ya kadar gelen siparişler aynı gün çıkar mı? Hafta sonu ve kampanya dönemleri için ayrıca yazılsın.
- Doğru gönderi oranı: %99,5 altı için ceza/mahsup maddesi. Yanlış ürün giden siparişin iade kargosu ve müşteri kaybı size kalmasın.
- Stok sayım farkı: Yıllık sayımda kabul edilebilir fark oranı (genelde %0,2–0,5) ve üstündekinin satış fiyatından mı, maliyetten mi tazmin edileceği.
- Entegrasyon: Shopizayn, Trendyol ve Hepsiburada siparişlerinin API ile akması; stok senkronizasyonunun kaç dakikada bir çalıştığı.
- KVKK veri işleyen sözleşmesi: Müşterinizin adı, adresi ve telefonu operatöre gidiyor. Bu, KVKK anlamında veri işleyen ilişkisidir; ayrı bir sözleşme ve veri güvenliği taahhüdü şart. e-Arşiv faturanız GİB üzerinden elektronik gittiği için kutuya fatura basma yükü ortadan kalkıyor, ama irsaliye ve sevk akışını netleştirin.
- Çıkış şartı: Fesih ihbar süresi, stoğun kaç günde size teslim edileceği ve çıkış (de-kitting/yükleme) ücreti. Bu maddesi olmayan sözleşme, bir kilittir.
Geçişi 90 günde, pilotla yapın
Tüm stoğu tek seferde taşımak en pahalı hatadır. Önerilen sıra: ABC analizinizdeki B ve C grubu ürünlerin %20'sini pilot olarak gönderin, 4 hafta çift operasyon yürütün, sonra A grubunu taşıyın. Pilot süresince şu beş metriği haftalık ölçün:
- Sipariş başı toplam fulfillment maliyeti (kargo hariç)
- Kesim saatine uyum yüzdesi
- Stok doğruluk oranı
- Hasar + yanlış ürün oranı
- İadenin rafa dönme süresi (kaç gün sonra tekrar satılabilir hale geliyor?)
Bu beş sayı, ikinci ayın sonunda size kararı net söyler. Hissinize değil, tabloya bakın.
Fulfillment kararınız ne olursa olsun, kararın dayandığı veri sizin altyapınızdan çıkar: hangi ürün kaç günde dönüyor, hangi sipariş kaç kalemden oluşuyor, iade oranınız hangi kategoride yüksek. Shopizayn ile sipariş, stok ve kargo akışınızı tek panelde toplayıp 3PL veya kendi deponuzla entegre çalıştırabilir, bu sayıları her hafta elinizin altında tutabilirsiniz. Ücretsiz başlayın; operasyonunuzu büyütme kararını rakamlarla verin.
İlgili yazılar
Çoklu Depo Yönetimi: Sipariş Yönlendirmeyle Teslimat Süresini Kısaltın
Tek depoyla İzmir'e 3 gün, İstanbul'a aynı gün teslimat arasında sıkışıp kaldınız mı? Çoklu depo ve doğru sipariş yönlendirme kurgusu bu dengesizliği bitiriyor.
Çin'den İthalat Rehberi: Gümrük, Landed Cost ve Gizli Maliyetler
FOB fiyatı maliyet değildir. Çin'den ithalatta GTİP kodu, ilave gümrük vergisi, kıymet gözetimi ve navlunun birim maliyeti nasıl %37 şişirdiğini örnek tabloyla gösteriyoruz.